1955

Η ΠΡΩΤΗ ΙΔΕΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΟ ΥΠΑΙΘΡΟ, ΔΕΜΕΝΟ ΜΕ ΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΝΗΓΥΡΓΙΟΥ, ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ ΛΕΜΟ.<

Το πείραμα της μεγαλειώδους παράστασης του «Αγαπητικού της Βοσκοπούλας» του Δ. Κορομηλά σε μορφή λαϊκού πανηγυριού στο «Αρχαίο Θέατρο Άργους» που την παρακολούθησαν 8,000 θεατές, έγινε στις 3 Μαΐου 1955. Το ίδιο έργο παίζονταν συνεχώς σε επαναλήψεις (τριακόσιες τόσες παραστάσεις), αρχικά το 1952 στο Άλσος Παγκρατίου, μετά στον Πειραιά, στη Λαμία, στη Χαλκίδα, στα Τρίκαλα, στη Λάρισα κτλ.

Η πιλοτική όμως παρουσίαση του έργου σε εντελώς νέα μορφή σε ανοικτό χώρο χωρίς σκηνή και παρασκήνια, σαν αναβίωση με νέα μορφή του αρχαίου ελληνικού θεάτρου μέσα στα νεοελληνικά ηθογραφικά πλαίσια, έγινε στο Αρχαίο Θέατρο Άργους με διασκευασμένο το κείμενο, με προσθήκη εμμέτρου δεκαπεντασύλλαβου, με συμμετοχή αφηγητή κι ακόμα να προστεθεί πως, τα 15 πρόσωπα της διανομής έγιναν 25 και άλλα τόσα με τη συμμετοχή χορευτών, κομπάρσων και οργανοπαικτών. Ένα στοιχείο που παραπέμπει στην αρχική δημιουργία του θεάτρου στο ύπαιθρο. Επίσης μια από τις εντυπωσιακές θεαματικές εκπλήξεις της παράστασης ήταν ο ερχομός του μπαρμπα-Χρόνη, από τη Θήβα καβάλα σ’ ένα άσπρο άλογο, που τον ακολουθούσε ένα κοπάδι από πρόβατα. Η δε σκηνογραφία περιελάμβανε το στήσιμο μιας πλατείας χωριού, με τον καφενέ, το σπίτι της Κρυστάλλως ( σε τομή για να φαίνεται ο μέσα και ο έξω χώρος), τη βρύση και η όλη εικόνα της σκηνογραφίας δέθηκε με το γύρω περιβάλλον του αργείτικου κάμπου και η παράσταση κορυφώθηκε με τη γραφική αναπαράσταση του χωριάτικου αρραβώνα, τα κεράσματα, τα τραγούδια, τους χορούς, με κατάληξη τη συμμετοχή ολόκληρου του χωριού, δηλαδή των θεατών.

Σίγουρα, λοιπόν, πρόκειται για μια ακόμα πρωτοπορία του Λεμού, όπως έτσι μεταδόθηκε από ανταποκριτές των αθηναϊκών εφημερίδων: «Έθνος 4- 5- 55, «Βραδινή» 9- 5- 55, «Εθνικός Κήρυξ», «Τα Νέα» 9- 5- 55 «Απογευματινή» 5- 5- 55, καθώς και από τον υπόλοιπο αθηναϊκό Τύπο τις επόμενες μέρες.

Όμως η απροσδόκητη και εκπληκτική επιτυχία αυτού του πειράματος άνοιξε την όρεξη ενός συναδέλφου του, διακεκριμένου, κατά τα άλλα, πρωταγωνιστή και «λαϊκού αγωνιστή», να οικειοποιηθεί με κάθε λεπτομέρεια τα παραπάνω, ακόμα και τον προσφερόμενο χώρο, το «Πεδίον του Άρεως», που επίσης ο Λεμός επέλεξε για την ολοκλήρωση του σκοπού του, όπως προκύπτει από αδιάσειστα και απόλυτα τεκμηριωμένα στοιχεία, τα οποία αναφέρονται στο κεφάλαιο «Το παρασκήνιο του θεάτρου στο «Πεδίον του Άρεως» και η περιπέτειά μου με τον Μάνο Κατράκη» στις σελίδες 359 – 371 στο βιβλίο του «Η Ουτοποία του Θέσπη», εκδόσεις Φιλιππότη 1989 και τα σχετικά άρθρα και σχόλια των εφημερίδων της εποχής εκείνης.

Πρόκειται για ένα σκάνδαλο με εκτεταμένες διαστάσεις που σκόπιμα καλύφθηκε και εξακολουθεί να καλύπτεται από τον θεατρικό κυρίως χώρο που κάποτε ένας ανεπηρέαστος θεατρικός μελετητής και ερευνητής θα πρέπει να το αποκαλύψει. «ήταν φυσικό και επόμενο να αποτύχω, λέει ο Λεμός, αφού οι πάντες και τα πάντα κινητοποιηθήκαν για να στηριχτεί και να αποκατασταθεί ο ταλαιπωρημένος λαϊκός αγωνιστής. Έτσι δραστηριοποιήθηκε σύσσωμος ο κομματικός μηχανισμός της αριστεράς και μαζί ο κυβερνητικός μηχανισμός της «Ε.Ρ.Ε.», δηλαδή η παράταξη που τον έστειλε εξορία, με κινητήρια δύναμη την κ. Ντόρα Στράτου, φύση και θέση πρόσωπο της «Υψηλής κοινωνίας», με προσβάσεις στην κυβέρνηση, αφού ο αδελφός της ήταν υπουργός εργασίας στην κυβέρνηση Παπάγου.

Έτσι ο Κατράκης είχε αμέριστη την συμπαράσταση από παντού, ακόμα και από τους εκπροσώπους μαζικών φορέων και κλάδων: «Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών», «Εταιρεία Θεατρικών Συγγραφέων», «Πανελλήνια Ένωση Ελευθέρου Θεάτρου» και μαζί σημαντικές υλικές προσφορές από τον Δήμο Αθηναίων, από την ΔΕΗ, (σε κατασκευαστικά έργα διαμόρφωσης του συγκεκριμένου χώρου, στο Πεδίον του Άρεως, αλλά και από ιδιώτες όπως η βιομηχανία Τσαούσογλου, που του πρόσφερε -σαν χορηγός τα καθίσματα του θεάτρου, το «Ταμείο Εργασίας Ηθοποιών» που του προσέφερε άτοκο δάνειο και βέβαια το κράτος με την δωρεά παραχώρηση του χώρου.

Όμως για τα ιστορικά αξίζει να σημειωθεί ότι η συμπάθεια των ανεπηρέαστων συναδέλφων μου, λέει ο Λεμός, την συμπαράσταση της κοινής γνώμης και ο θόρυβο που δημιουργήθηκε με τις συνεχείς διαμαρτυρίες μου στο Τύπο και στο ραδιόφωνο, έκαναν τον υπουργό δημόσιων έργων κ. Καραμανλή να προβληματιστεί, με αποτέλεσμα η τελική άδεια να περάσει από πολλές φάσεις.

Έτσι διαβάζουμε στο «Έθνος» 8-6-1955 ότι: «… Ο Κατράκης έλαβε χθες 7 Ιουνίου 1955 έγγραφο του ταμείου μονίμων οδοστρωμάτων δια του οποίου ιδιοποιείται ότι ο υπουργός Δημόσιων Έργων κ. Καραμανλής δεν ενέκρινε την υποργραφείσαν σύμβασίν και κατά συνέπιαν να μη εκτίθεται εις έξοδα, διότι ατονεί η προς αυτόν παραχώρησιν του Άλσους».

Και στις 11 Ιουνίου 1955 διαβάζουμε επίσης στον Αθηναϊκό Τύπο «…η αστυνομία επενέβη προχθές και διέκοψε τη δοκιμή του Μάνου Κατράκη εις το Πεδίον του Άρεως με ειδική εντολή της Αστυνομική Διευθύνσεως Αθηνών». Ωστόσο δυό μέρες αργότερα, στις 13 Ιουνίου 1955 διαβάζουμε πάλι στο Αθηναϊκό Τύπο, το εξής καταπληκτικό, ότι όλα τα πνευματικά και καλλιτεχνικά σωματεία τάσσονται στο πλευρό του Μάνου Κατράκη με διαβήματα τους προς την κυβέρνηση και τέλος πληροφορούμεθα από την Εφημερίδα «Έθνος», (14 Ιουνίου 1955 την επόμενη δηλαδή ημέρα) ότι: «…Κοινή αντιπροσωπεία της «Π.Ε.Ε.Θ.» και του «Σωματείου Ηθοποιών» αποτελούμενη από την κ. Κατερίνα, τον Β. Λογοθέτηδη, τον Δ. Μυράτ, τον Θ. Κρήτα και τον πρόεδρο του Σ.Ε.Η. Β. Μεσολογγίτη μαζί με τον Μάνο Κατράκη μετέβησαν στο γραφείο του υπουργού όπου και ανέπτυξαν εις τον κ. Υπουργό Δημοσίων Έργων, κ. Καραμανλή το θέμα της παραχωρήσεως του Πεδίου του Άρεως, δια τας παραστάσεις του Αγαπητικού της Βοσκοπούλας… Ο Υπουργός υπεσχέθη να επανεξέταση το θέμα αφού κάνει και επιτόπια εξέταση…»

Τελικά μετά από ένα μήνα και με μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση προέδρων, συνδικαλιστικών οργανώσεων, θεατρικών προσωπικοτήτων και πολλών επώνυμων προσώπων με διαβήματα, τηλεγραφήματα και διαμαρτυρίες, δόθηκε η άδεια από τον κ. Καραμανλή για τρία χρόνια (αντί των πέντε που είχαν εγκριθεί αρχικά) αφού έγινε η αυτοψία με την παρουσία του υπουργού και των εκπροσώπων του θεατρικού χώρου. Ακολουθεί αστερίσκος με δύστυλο της εφημερίδας «Τα Νέα» 31 Μαΐου 1955

«Ο ΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ ΝΕΟ ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟ ΛΟΦΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ».
 
   
 
 
ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç