1957

Σε τετρασέλιδο άρθρο του στην εφημερίδα «Καθημερινή» «Επτά Ημέρες» (Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου 2003) με τίτλο «ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ» ο Αδαμάντιος Λεμός περιγράφει την ιστορία του Ελληνικού Θεάτρου στην Αμερική στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Δηλαδή από την άφιξη των πρώτων μεταναστών αμέσως μετά την εθνεγερσία του 1821, όπου το 1903 ανακαλύπτεται και ο πρώτος μετανάστης ερασιτέχνης ηθοποιός, στο Σικάγο, κάποιος Δημήτρης Μανουσόπουλος. Την ίδια χρονιά, το 1903 φθάνει στην Αμερική ο μεγάλος πρωταγωνιστής του ελληνικού Θεάτρου, ο Διονύσης Ταβουλάρης, με σκοπό την σύσταση Ελληνικού Θεάτρου, ένα όνειρο που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Το Μάρτιο του 1909 φθάνει στην Αμερική ένας άλλος κορυφαίος της Ελληνικής σκηνής ο Νικόλαος Λεκατσάς. Επιχειρεί εκτεταμένη περιοδεία: Μασαχουσέτη, Φιλαδέλφεια, Πίτσμπουργκ, Καλιφόρνια, Σαν Φραντζίσκο. Το 1920 χάνονται τα ίχνη του. Κάποιοι ομογενής τον ανακαλύπτουν στη Φιλαδέλφεια τρία χρόνια αργότερα άρρωστο και εξαντλημένο. Ένας άλλος ονομαστός πρωταγωνιστής του Ελληνικού θεάτρου μεταφέρει κι’ αυτός την τέχνη του Διονύσου στους ομογενείς της Αμερικής, την εποχή που ο Λεκατσάς κηδεύεται με έρανο στη Φιλαδέλφεια. Είναι ο Ευτύχιος Βονασέρας. Διαπνέεται από το ίδιο όραμα των Ταβουλάρη και Λεκατσά. Δηλαδή τη δημιουργία μόνιμου εθνικού θεατρικού σχήματος στην Αμερική. Ξεκινάει με την δημιουργία δραματικής σχολής. Οι παραστάσεις συνεχίσθηκαν με ρεπερτόριο υψηλών απαιτήσεων (Ύψεν, Σαίξπηρ, Χάουπτμαν, Σούντερμαν, κτλ). Οι προσπάθειές του Βονασέρα να δημιουργηθεί σταθερή και μόνιμη θεατρική σκηνή στο περιβάλλον των ομογενών συνεχίστηκαν για πέντε χρόνια, όμως τα ίχνη του Βονασέρα χάνονται μετά το 1927, όπου εντοπίστηκε το άψυχο σώμα του στο νεκροτομείο της Νέας Υόρκης το 1928 ανάμεσα σε αζήτητους άπορους νεκρούς.

Βεβαίως υπήρξαν και πολλά τοπικά σχήματα ερασιτεχνών, που οργάνωναν κατά καιρούς θεατρικές παραστάσεις στη Νέα Υόρκη, στο Σικάγο, στην Βοστόνη. Αίφνης το 1906 εντοπίζετε στη «Νέα Υόρκη ένας ερασιτεχνικός θίασος με ηγέτη –συγγραφέα και ηθοποιό κάποιον Διαμαντήδη, που εμφανίστηκε στο Webster Hall theater με το έργο «Η άλωση του Μεσολογγίου». Ένα γραφικό ζαχαροπλάστη που κυκλοφορούσε με φουστανέλα, διαθέτει βροντερή φωνή και απήγγειλε παινέματα στα ελληνικά καφενεία της οδού Μαντισον.

Το 1907 καταγράφεται μια ακόμα απόπειρα ερασιτεχνών στο Σικάγο όπου παρουσιάζει τον Αγαπητικό της Βοσκοπούλας, και η προσπάθεια συνεχίστηκε με έργα πατριωτικά. Όμως ο αρχαιότερος και μονιμότερος θεατρικός όμιλος ήταν «Ο Δραματικός Θίασος Σοφοκλής» που ίδρυσε στην Νέα Υόρκη το 1907 ο Γεώργιος Βορβής με πρωταγωνίστρια την σύζυγο του.

Ο Βοργής ήταν επιχειρηματίας εστιατορίου έγινε θιασάρχης και κατόρθωσε να διατηρήσει για αρκετά χρόνια τον θιάσου του ανεβάζοντας στη Νέα Υόρκη και στις γύρω πόλεις την «Γκώλφο» την «Έσμέ την Τουρκοπούλα» το πατριωτικό έργο «Αλέξανδρος Υψηλάντης» και πολλά άλλα έργα.

Για την δεκαετία 1907 -1917 «οφείλομε να αναφέρουμε τον Νικόλαον Ματσουκα, όστις επί τινα καιρό διηύθυνε το υπ’ αυτού ιδρυθέν «Arbe theater” Καθώς και κάποιον Πέτρο Κοτοπούλη, που σχημάτισε κι’ αυτός θίασο και για αρκετό καιρό έπαιζε τα έργα: «Γενοβέφα», «Γκόλφω», «Κασσιανή» και «Οθέλο».

Από το 1927 και μετά εμφανίζονται δύο θίασοι. Ο πρώτος (1927) είναι του Αριστείδη Παρίση, ενώ στον δεύτερο (1928) ηγείται η Βρισηίδα Παντοπούλου και την ίδια εποχή καταφθάνει στη Νέα Υόρκη η Αθηναία σουμπρέτα Λολότα Ιωαννίδου και αμέσως συγκροτεί Θίασο.

Ανακατατάξεις θιάσων
Θα πρέπει όμως να εξηγηθεί ότι ανάμεσα στους θιάσους γίνονται ανακατατάξεις. Ορισμένοι ηθοποιοί φεύγουν από τον ένα θίασο και πάνε στον άλλο, ενώ μερικοί δημιουργούν δικά τους σχήματα. Αναφέρω την περίπτωση του Θιεόδωρου Ποφάντη – μέλος του θιάσου Βρισήϊδας Παντοπούλου Γιάννη Θύμιο, την αννα και τον Νίκο Παρση, τον Νίκο Ζαμπουκαγιά και μαζί με άλλους που έχουν αποσπασθεί από τα υπάρχοντα συγκροτήματα σχηματίζει δικό του θίασο, με την επωνυμία «Αθηναϊκή Οπερέτα»

Το 1929 καταφθάνει ένας ακόμα πολυπρόσωπος θίασος από την Αθήνα με θιασάρχη τον Μίκη Ιακωβίδη, η «Εθνική ελληνική σκηνή». Σε αυτόν συμμετέχουν οι Σπύρος και Λέλα Πατρικίου, Πέρσα Βλάχου, Ειρήνη Βασιλάκη, Χαρίκλεια Τρίχα, Άγγελος Κύρου, βαθύφωνος Τρύφων Κατσώνης, Αλέκος Αναστασιάδης, Γιώργος Καρέζος κ.α. οι παραστάσεις του δόθηκαν σε κεντρικό Θέατρο του Μπρόντουέι με ποικίλο δραματολόγιο. Οπερέτες επιθεωρήσεις και μαζί ελληνικά και ξένα δράματα και κωμωδίες.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση κάποιων ηθοποιών που επιλέγουν τη μόνιμη εγκατάσταση, αποκτούν την αμερικανική υπηκοότητα όπως συνέβη με τους Γεράσιμο Κουρούκλη, Γιάννη και Κατίνα Θύμιου, τον Κώστα Καζή, τον Μανώλη Διαμαντή και τον Νίκο Ζαμπουκαγιά, οι οποίοι μαζί με τους Ηρώ Κιβεριου, Σωκράτη Σκιαδά, Άρη Μαλιαγρό ιδρύουν τοπικό θίασο με διευθυντή τον Ορφέα Καραβία. Αυτούς τους εξ Ελλάδος ηθοποιούς και άλλους πολλούς που έχουν μεταναστεύσει στην Αμερική τους συναντάμε αργότερα σε διάφορες πολιτείες της Αμερικής να οργανώνουν κατά καιρούς και για πολλά χρόνια θεατρικές παραστάσεις. Διατηρώντας έτσι –έστω και με αναλαμπές– το ελληνικό θέατρο στην αμερικανική ήπειρο.

Ένας «ντόπιος» θίασος
Το 1936 δημιουργείται ένας «ντόπιος θα λέγαμε θίασος με ηθοποιούς που είχαν εγκατασταθεί μόνιμα στην Αμερική και με επικεφαλής τους. Γεράσιμο Κουρούκλη, Γιάννη και Κατίνα Θύμιου, Κώστα και Έλενα Καζή, δημητρη Λυγίζο, Φωφώ Λούκα, Γκούλα Γιουζέπε. Φώτη Αργυρόπουλο, Μαρία Ποφάντη, νίκο Μπατζή και Κώστα και Αριάδνη Ζαμπουκαγιά. Ο θίασος αυτός θα συνεχίσει να δίνει κατά καιρούς παραστάσεις –γιατί τα περισσότερα, αν όχι όλα τα μέλη του ασκούσανε και άλλα επαγγέλματα για βιοπορισμό έως το 1939.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσθέσω μια ακόμα ενδιαφέρουσα άφιξη. Το 1939 φθάνει στην Αμερική η Αλίκη θεοδωρίδου, κόρη της Κυβέλης και με τη βοήθεια ντόπιών ηθοποιών κάνει την πρώτη της παρουσίαση στην Νέα Υόρκη, με το «Κουρέλι» του Νικοντέμι και μάλιστα –το τονίζω αυτό- στα ελληνικά. Αφού έγινε και εκείνη μόνιμη κάτοικος Αμερικής με την συνεργασία και συμπαράσταση του συζύγου της Πολ Νόρ σχηματίζει κατά καιρούς θεατρικά σχήματα με Αμερικανούς και ελληνοαμερικάνους ηθοποιούς, παρουσιάζοντας έργα αποκλειστικά στην αγγλική γλώσσα, απευθυνόμενη στο ξενόγλωσσο αμερικανικό κοινό.

Και φθάνουμε στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όπου οι αρκετοί πλέον μόνιμα εγκατεστημένοι Έλληνες ηθοποιοί στην Αμερική θα σχηματίσουν θεατρικά συγκροτήματα συμμετέχοντες αφιλοκερδώς σε φιλανθρωπικές παραστάσεις με πατριωτικά έργα και πολεμικές επιθεωρήσεις.

Στη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου και έως τις μέρες μας θα συνεχίσουν να επισκέπτονται την Αμερική, εκτός από το «Εθνικό Θέατρο» πολλοί θίασοι. Παράλληλα, οι τοπικές θεματικές προσπάθειες θα συνεχίζουν και αυτές να δραστηριοποιούνται, οργανώνοντας αραιά και που παραστάσεις κυρίως στην Νέα Υόρκη και Σικάγο.
 
   
 
 
ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç