1963

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΙΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ 1957 -1967

Μια ακόμα περίπτωση πρωτοποριακής εξόρμησης του Λεμού είναι η πεισματική επίμονη προσπάθειά του να δημιουργήσει μόνιμο ελληνικό θέατρο στην Αμερική. Πρόκειται για ένα όχι απλώς δύσκολο, αλλά ακατόρθωτο εγχείρημα, ακόμα και αν εξετασθεί ιστορικά, μια και όσοι μεγάλοι του θεάτρου το επιχείρησαν στο παρελθόν απέτυχαν παταγωδώς και οικτρώς. Ας δούμε, για παράδειγμα, την περίπτωση ενός σπουδαίου ηθοποιού της εποχής, του Διονύσιου Ταβουλάρη, που φθάνει στη Νέα Υόρκη το 1903, με το σκοπό να δημιουργήσει πυρήνα μόνιμου ελληνικού θεάτρου, χωρίς όμως αποτέλεσμα, παρά τις προσπάθειές του.

Το Μάρτιο του 1909 φθάνει στην Αμερική με τον ίδιο σκοπό μια άλλη δόξα της ελληνικής σκηνής, ο κορυφαίος ηθοποιός, Νικόλαος Λεκατσάς. Εντυπωσιάζει με τις από σκηνής εμφανίσεις του σε έργα κλασικά. Περιοδεύει σε πόλεις της Μασαχουσέτης, επίσης στη Φιλαδέλφεια, το Πίστσμπουργκ, το Σικάγο, το Σαν Φρανζίσκο. Κάνει διαλέξεις, διακηρύττει του σκοπούς του, όμως δεν βρίσκει υποδοχή από το πλατύ αμύητο, ελληνοαμερικάνικο κοινό. Η προσπάθειές του αποτυγχάνουν και χάνονται τα ίχνη του. Το 1923 τον ανακαλύπτουν σε μια τρώγλη στην Φιλαδέλφεια, έρημο, πάμπτωχο, λησμονημένο. Πεθάνει και κηδεύεται με έρανο. Τραγικό τέλος μιας δόξας της ελληνικής σκηνής.

Κι ακόμα άλλη μια δόξα της ελληνικής σκηνής, ο Ευτύχιος Βονασέρας, που κι αυτός φτάνει στη Νέα Υόρκη το 1922 με τον ίδιο σκοπό, τη σύσταση μόνιμης ελληνικής σκηνής. Για πέντε ολόκληρα χρόνια καταβάλλει προσπάθειες, με σποραδικές παραστάσεις μέχρι το 1927 και μετά χάνονται και αυτού τα ίχνη και τελικά εντοπίζεται το νεκρό του σώμα σ’ ένα ψυγείο ενός νοσοκομείου αζήτητος άγνωστος νεκρός. Η κηδεία του γίνεται επίσης με έρανο ….

Τα παραπάνω αναφέρθηκαν από το γενικό πρόξενο Βασίλη Βιτσαξή κατά την τελετή εγκαθίδρυσης του «Οργανισμού Ελληνικού Θεάτρου Αμερικής» στις 18 Οκτωβρίου 1963 στο γενικό προξενείο της Νέας Υόρκης, θέλοντας έτσι να τονίσει τη σημασία και την σπουδαιότητα αυτού του γεγονότος.

Ίσως κάποιος να ισχυριστεί πως εκείνες οι εποχές ήσαν άγονες και αρνητικές για θεατρική παιδεία και πολιτιστικά ενδιαφέροντα. Όχι. Και στα κατοπινά χρόνια έγιναν ουκ ολίγες απόπειρες εδραίωσης ελληνικού θεάτρου στην Αμερική. Τόσο από ελλαδίτες ηθοποιούς, που κατά καιρούς έφθαναν στην Αμερική, αλλά και από ντόπια ερασιτεχνικά θεατρικά σχήματα. Οι έρευνες μας πληροφορούν πως γίνονταν κατά καιρούς μόνο παροδικές, ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις, χωρίς συνέχεια. Για την περίπτωση του Λεμού ένα μικρό αποσπάσιμα της μεγάλης εγκυκλοπαίδειας της «Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» του Χάρη Πάτση (σελίδα 50 τόμος Χ Ι, δίπλα), μας δίδει μια μικρή γεύση των προσπαθειών του Λεμού στα πρώτα έξι χρόνια που προηγήθηκαν (1957-1963) πριν την ίδρυση του «Οργανισμού Ελληνικού Θεάτρου Αμερικής», που την υπογράφουν 103 διακεκριμένες προσωπικότητες της Αμερικής, ανάμεσά τους και ο προκαθήμενος αρχιεπίσκοπος Β. Ν. Αμερικής κ. Ιάκωβος, ο οποίος ανακηρύχθηκε επίτιμος πρόεδρος. Για τον ιστορικό και τον ερευνητή το πλήρες χρονικό αυτής της ανεπανάληπτης θεατρικής εποποιίας αναφέρεται σε 192 σελίδες στο ογκώδες βιβλίο του Λεμού «Η Ουτοπία του Θέσπη» (σελίδες 379 έως 571) εκδόσεις Φιλιππότη 1989.
Το έμβλημα του "Οργανισμού Ελληνικού Θεάτρου Αμερικής" και η έγκριση της ίδρυσης του από την πολιτεία της
 
   
 
 
ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç ÁíáæÞôçóç